دوم - اخبار و رواياتى كه زنديقانى چون « ابن‌ابى العوجاء » و « سيف‌بن عمر » ساخته و پرداخته‌اند و در اين مصادر منتشر شده است . « 1 » سوم - اقدامات مستشرقان در دوره‌هاى اخير ، آنگاه كه نيروهاى استكبار و استعمار آهنگ بلاد مسلمين كردند و با سلاحى بس خطرناك و ويرانگرى به جنگ با اسلام پرداختند : مبشران دانشمند يهود و نصارى ، معروف به مستشرقان موظف شدند تا با دقت و تيزبينى نقاط ضعف مصادر اسلامى را بجويند و با آن به جنگ با اسلام برخيزند كه آنان نيز كوشيدند و براى مصادر اسلامى فهرستهاى منظم و متقن تهيه ديدند و به شكلى زيبا منتشر نمودند و به وسيله آن بر همه محتويات مصادر اسلامى اشراف پيدا كردند و به تدريج از لابلاى كتابها ، اخبار ساختگى و جعلى و نفوذى و زشت كننده چهره اسلام ، مانند : « افسانه غرانيق » و غير آن را پيدا كردند و از آنچه يافتند كتابهايى با شيوه و اسلوب مدرن و مردم پسند ، مانند : « دايرةِ المعارف الاسلاميةِ » و « محمد پيامبر و سياستمدار » و . . . تأليف نمودند . « 2 » و خطرناك‌تر از آن ، اقدام فريباى استعمارگران بود كه براى جنگ با اسلام ، شاگردان و فارغ التحصيلان بومى مكاتب فكرى و مبلغان و مروجان افكار و فرهنگ را روانه بلاد اسلامى كردند و نورافكن‌ها را بر روى آنها گرفتند و آنان را بنام مصلحان اسلامى و روشنفكران و پيشروان جامعه معرفى كردند ، و اينان نيز نتيجه افكار آنان را وارد كشورهاى اسلامى كردند و با وسائل گوناگون و

--> ( 1 ) - چگونگى انتشار اخبار اهل كتاب در مدارك و مصادر تحقيقى اسلامى را در جزء ششم « نقش ائمه در احياى دين » بحث و بررسى كرديم . و نيز تخريب زنديقان را . و تخريب مستشرقين را در جزء سوم و چهارم آن آورديم . همچنين در بحثهاى مقدماتى جزء اول « يكصد و پنجاه صحابى ساختگى » و « عبداللّه‌بن سبا » چگونگى تحريف « سيف‌بن عمر » را به نحو خاص بيان داشتيم . ( 2 ) - اندكى از مستشرقان نيز در هر عصرى به ندرت تسليم حق شده‌اند .